گازرسانی با لوله پلی اتیلن (قسمت پنجم: تزریق گاز و راه اندازی)
1) ملزومات تزریق گاز و راه اندازی شبکه های گازرسانی پلی اتیلن
1- انجام کلیه مراحل شامل بازدید از کارهای اجرا شده، تخلیه هوا و جایگزینی گاز و راه اندازی شبکه به عهده پیمانکار و با مشارکت دستگاه نظارت و تایید نمایندگان کارفرما خواهد بود. نمایندگان کارفرما متشکل از نماینده یا نمایندگان مجری طرح، ایمنی و بهره برداری می باشند.
2- پیمانکار موظف است هر قسمت یا تمامی کار را با نظر کارفرما و بر طبق ضوابط مندرج در پیمان پس از راه اندازی شبکه، طی صورتجلسات تنظیمی به نمایندگان کارفرما تحویل موقت بنماید.
3- پیمانکار مسئول تهیه کلیه لوازم و تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز طبق اقلام مندرج در بند "ج" مراحل راه اندازی شبکه بوده و موظف است آنها را در تمام مدت اجرای مراحل فوق به حال آماده داشته باشد.
4- پیمانکار مسئول پیش بینی و تهیه وسایل امدادی و علائم هشداردهنده لازم و همچنین آگاه کردن سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی از زمان و مکان انجام عملیات می باشد.
5- پیمانکار موظف است قبل از شروع عملیات ضمن هماهنگی با دستگاه نظارت، اهالی محلی را که عملیات تزریق گاز در آن انجام می شود از زمان عملیات و نحوه پیشگیری از خطرات احتمالی مانند بستن درب و پنجره منازل و سایر موارد که توسط کارفرما (یا نماینده ایمنی شرکت مربوطه) اعلام خواهد شد مطلع سازد.
6- پیمانکار موظف است با هماهنگی دستگاه نظارت ضمن تماس با مسئولین انتظامی اقدامات لازم جهت کنترل عبور و مرور وسائط نقلیه در منطقه عملیات را معمول دارد.
7- پیمانکار موظف است حداقل15 روز قبل از شروع عملیات کتباً همراه با ارسال مدارک زیر آمادگی خود را جهت انجام تزریق گاز به نماینده کارفرما اعلام نماید.
1- تائیدیه آزمایش مقاومت و نشتی
2- تائیدیه آزمایش مقاومت الکتریکی عایق (در قسمتهای فولادی شبکه)
3- نقشه شبکه اجراء شده با مقیاس 2000/1 یا 2500/1
4- برنامه تنظیمی جهت تخلیه هوا و جایگزینی گاز همراه با نقشه رنگی کلی شبکه نواحی موردنظر که با رنگهای مختلف علامت گذاری شده باشد.
2) مراحل راه اندازی شبکه های توزیع گاز
- بازدید کلی
پس از اعلام آمادگی پیمانکار جهت راه اندازی شبکه، گروهی متشکل از نمایندگان اجراء بهره برداری و پیمانکار باتفاق پیمانکار از شبکه اجرا شده بازدید و کنترلهای زیر را بعمل می آورند:
- بازدید از شیرهای مدفون شامل
* کنترل هم سطح بودن موقعیت دریچه (sight hole) نسبت به آسفالت.
* کنترل وضعیت محور (اسپیندل) و غلاف نسبت به سطح بالای دریچه ها طبق نقشه.
* کنترل وضعیت نشان دهنده باز و بسته بودن شیرها.
*حصول اطمینان از روان بودن و عملکرد شیرها.
* کنترل علائم نشان دهنده (پلاک) موقعیت محل شیرها و تطابق شماره آنها با نقشهه ای شبکه اجراء شده.
- بازدید از شیرهای فولادی داخل حوضچه شامل:
* کنترل هم سطح بودن موقعیت دریچه حوضچه ها با آسفالت.
* کنترل موقعیت قرار گرفتن شیر در داخل حوضچه ها.
* بازدید وضعیت ظاهری شیر، رنگ آمیزی و نشان دهنده باز و بسته بودن آنها
* کنترل نصب شیرهای بلودان و فلنج کور مربوطه طبق نقشه و حصول اطمینان از بسته بودن آنها.
* کنترل غلافها در دیواره طرفین حوضچه و ایزوله نمودن آنها طبق نقشه.
* حصول اطمینان از عملکرد و روان بودن شیرها.
- بازدید نقاط اندازه گیری پتانسیل در لوله های فولادی شبکه شامل:
* کنترل هم سطح بودن موقعیت دریچه های نقاط اندازه گیری پتانسیل نسبت به آسفالت
* کنترل سرکابلهای نقاط اندازه گیری
* کنترل علائم نشان دهنده (پلاک) موقعیت محل نقاط اندازه گیری طبق نقشه های اجرائی
- تهیه لیست نواقص مانع از تزریق گاز
- لیست نواقص مزبور طی صورتجلسه ای به تائید نمایندگان واحدهای اجراء، بهره برداری و پیمانکار رسیده، مدت زمان رفع نواقص و تاریخ بازدید مجدد تعیین می گردد.
- بازدید مجدد پس از رفع نواقص
پس از رفع کلیه نواقص فوق مطابق لیست تهیه شده و اعلام کتبی پیمانکار، گروه اقدام به بازدید مجدد می نماید.
- تجهیزات و نیروی انسانی مورد نیاز جهت یک گروه کار
- لوازم مورد نیاز شامل:
* آچار جهت شیرهای مختلف
* ابزارآلات و تجهیزات لازم
* سه پایه تخلیه (فلر FLARE) طبق شماره یک ضمیمه یا متعلقات مربوطه
* خاموش کننده پودری (12 کیلوگرمی) به تعداد مورد نیاز با نظر نماینده ایمنی
* تجهیزات و البسه ایمنی فردی به تعداد نفرات (از جمله: کلاه، کفش، دستکش، عینک ایمنی و گوشی)
* گازسنج یک دستگاه (از نوع صفر تا صددرصد حجمی) (توسط کارفرما تأمین می گردد).
* بیسیم دستی به تعداد مورد نیاز حسب نظر نماینده ایمنی (توسط کارفرما تأمین می گردد)
* ماشین و تجهیزات جوشکاری
* وانت جهت حمل سه پایه تخلیه و سایر ابزارآلات با راننده
* آمبولانس با راننده و پزشکیار
- نیروی انسانی مورد نیاز
* مکانیک لوله 2 نفر و کمک صنعتگر 2 نفر (جهت استقرار در محل شیر شبکه و سه پایه تخلیه)
* کلیه عملیات تزریق گاز در یک شبکه تحت سرپرستی مسئول تزریق گاز که مجهز به دستگاه بیسیم می باشد انجام خواهد شد.
- اتصال شبکه جدید به شبکه گازدار شامل:
* حفاری روی لوله در محلهای پیش بینی شده جهت اتصال شبکه جدید به شبکه گازدار، یا روی خطوط لوله خروجی از ایستگاههای تقلیل فشار.
* برداشتن عایق از روی لوله (فولادی)
* انجام عملیات جوشکاری (فولادی و پلی اتیلن)
* عکسبرداری از سرجوشهای جدید (فولادی)
* تمیز کردن محل اتصال و عایقکاری مجدد و آزمایش عایق برای لوله های فولادی شبکه.
* خاکریزی و گذاشتن نوار زرد و کوبیدن خاک و حمل خاکهای اضافی از محل
* کلیه عملیات فوق بایستی طبق مشخصات فنی اجرائی و نقشه ها و استاندارهای شبکه و رعایت کامل موارد ایمنی انجام گیرد.
- آماده کردن شبکه جهت راه اندازی شامل:
* حصول اطمینان از بسته بودن کلیه شیرهای شبکه اجرا شده
* حفاری در انتهای خطوط روی سه راهیهای تخلیه
* نصب سه پایه تخلیه (فلز) در محل مناسب بطوریکه در مسیر خروج گاز موانعی از قبیل سیمهای برق، درختان و ساختمانها وجود نداشته باشد.
* اتصال سه پایه سه راهی تخلیه
* سوراخ کردن لوله از طریق سه راهی تخلیه توسط آچار مخصوص
* استقرار یک نفر با بی سیم در محل سه پایه تخلیه تا خاتمه عملیات
- تخلیه هوا و جایگزینی گاز
نکته: چون در شبکه های پلی اتیلن در مقایسه با شبکه های فولادی احتمال بروز اشکال و نشتی (ناشی از حفاریهای سایر شرکتهای خدماتی و ...) پس از تست و تا قبل از تزریق گاز بیشتر می باشد، بنابراین لازم است قبل از تزریق گاز از صحت و عدم وجود هر گونه نشتی مطمئن شد. لذا بایستی به صورت ذیل وجود هوا با فشار را در کلیه بخشها کنترل نمود:
1- پس از کسب نتایج قابل قبول و انجام آزمون مقاومت و نشتی، فشار شبکه تقلیل می یابد. در صورتیکه بهر دلیل فشار شبکه کاهش یابد لازم است ضمن رفع اشکال مربوطه مجدداً فشار رسانده شود.
2- 48 ساعت قبل از عملیات تزریق گاز لازم است کلیه شیرهای شبکه در حالت بسته قرار گیرد. این اقدام به منظور جداسازی کلیه بخشهای قابل تفکیک و ایجاد امکان ردیابی هرگونه نشتی احتمالی در بخشهای جدا شده می باشد.
3- قبل از تزریق گاز به هر بخش از خط بایستی از محل سه راهی تخلیه (یا آخرین علمک که به همین منظور نصب شده) هوای محبوس مرحله به مرحله و از انتهای خط به ابتدای خط تخلیه و کنترل گردد. به عبارت دیگر ضروری است با کنترل تخلیه هوا از بخشی انتهایی (حد فاصل سه راهی تخلیه تا آخرین شیر)، از صحت مزبور مطمئن گردیده و سپس شیر مزبور را باز نموده و با کنترل تخلیه هوا از صحت بخش بعدی اطمینان حاصل شود. بدیهی است این مراحل تا نزدیک شدن به بخش گازدار ادامه یافته و پس از اطمینان حاصل شود. بدیهی است این مراحل تا نزدیک شدنبه بخش گازدار ادامه یافته و پس از اطمینان صحت کلی خط مزبور، نسبت به تزریق گاز در تمامی این بخش اقدام گردد.
مثال: در شکل ذیل به عنوان نمونه یک خط با تعداد 3 دستگاه شیر ویک اتصال سه راهی تخلیه و درپوش در انتهای خط رسم گردیده است. 48 ساعت قبل از تزریق گاز کلیه شیرهای ذکر شده بایستی در حالت بسته قرار داشته باشند. به منظور اطمینان از عدم وجود هرگونه نشتی لازم است ابتدا حد فاصل سه راهی تخلیه و شیر V1 با خروج هوای محبوس از سه راهی تخلیه کنترل گردد. سپس شیر V1 باز و تخلیه هوای محبوس بین شیر V2 و شیرV1 از طریق سه راهی، تخلیه می گردد. متعاقباً شیر V2 باز و تخلیه هوای محبوس بین شیر V2 و شیر V3 از طریق سه راهی تخلیه کنترل می گردد. در صورتیکه هیچگونه اشکال ملاحظه نگردید می توان عملیات تزریق گاز را از طریق شیر V3 انجام داد.
سه راهی تخلیه
نکته: نظر به اینکه در شبکه های پلی اتیلن در زمان تخلیه هوا و جایگزین گاز، الکتریسته ساکن تولید می شود. لذا رعایت کلیه موارد ایمنی و فنی مندرج در مشخصات فنی به منظور جلوگیری از ایجاد الکتریسته ساکن در زمان انجام عملیات الزامی است. در هر صورت می بایستی الکتریسته ساکن بوجود آمده در لوله ها تخلیه گردد. الکتریسته ساکن می تواند توسط استفاده از پارچه خیس که دور تا دور قسمتی از لوله که خارج از زمین می باشد پوشانیده شده و توسط یک هادی (سیم مسی لخت) که بر زمین اتصال داشته باشد تخلیه گردد.
* عملیات بایستی بر اساس برنامه های تنظیمی و نقشه های رنگی ارائه شده توسط پیمانکار که به تصویب دستگاه نظارت رسیده باشد و پس از تکمیل پروانه عملیات تخلیه هوا، تزریق گاز و راه اندازی شبکه انجام شود.
- ترتیب انجام عملیات تزریق گاز در شبکه های گازرسانی پلی اتیلن
عملیات تزریق گاز در شبکه های پلی اتیلن در نواحی مستقل و بصورت جداگانه برای هر ناحیه انجام می شود و ترتیب انجام عملیات به شرح زیر می باشد:
- استقرار یک نفر مجهز به بیسیم و آچار مخصوص در محل شیر تغذیه شبکه موردنظر و دو نفر کارگر تا خاتمه عملیات.
- باز کردن شیر شبکه جهت تزریق گاز به میزان حدود 4/1 دور کامل شیر.
- بازکردن شیر سه پایه تخلیه هوا.
- نمونه گیری مداوم از مخلوط گاز خروجی، از طریق شیر نمونه گیری روی سه پایه تخلیه توسط دستگاه گازسنج.
- در صورت رسیدن غلظت گاز در مخلوط خروجی از سه پایه تخلیه به میزان حداقل 25% و در صورت مناسب بودن محل، بنا به تشخیص مسئول تزریق گاز می توان اقدام به آتش زدن مخلوط گاز خروجی از سه پایه تخلیه نمود.
- عمل تخلیه هوا و جایگزینی گاز تا هنگامی که گاز خروجی عاری از هوا شود ادامه می یابد.
- پس از حصول اطمینان از تخلیه کامل هوا و از طریق نمونه گیری از گاز خروجی، مغزی سه راهی انشعاب را به حالت بسته برگردانده، سه پایه تخلیه باز و خروجی سه راهی انشعاب به روش الکتروفیوژن مسدود می گردد و درپوش سه راهی نصب می گردد.
* نکته: بدلیل اینکه مغزی سه راهی انشعاب قادر به آب بندی صددرصد نمی باشد، بنابراین لازم است در خلال جوشکاری، درپوش فوقانی سه راهی انشعاب تا پایان زمان یعنی یک ساعت باز بماند.
- انجام آزمایش عدم نشتی گاز روی سه راهی انشعاب با کف صابون و شستشوی کامل آن با آب تمیز بلافاصله بعد از اطمینان از عدم نشتی.
- پرکردن چاله های حفاری شده طبق مشخصات فنی و حمل خاکهای اضافی از محل.
- بازکردن شیر شبکه راه اندازی شده بطور کامل (خاتمه عملیات)
توجه: در صورتی که عملیات تزریق گاز با موافقت کارفرما به هر دلیل متوقف گردد، جهت جلوگیری از نفوذ گاز از بخش گازدار شبکه جدید به بخش فاقد گاز، تا شروع مجدد عملیات و به منظور رعایت موارد ایمنی، فشار بخش گازدار شبکه کاهش یافته و تحت کنترل قرار می گیرد.
نکته: حتماً می بایستی عملیات تزریق گاز در روز و در شرایط مساعد جوی (غیرطوفانی و عدم احتمال رعد و برق) انجام می پذیرد.


















































































جامعه اینترنتی سازمان مهندسی و عمران (Engineering NGO) جهت اتحاد و تبادل نظر مهندسین و اعضای سازمان های مهندسی ساختمان . ایجاد و روزانه UPdate ميشود