تشکل اينترنتي سازمان مهندسی و عمران

1) آماده سازی لوله های پلی اتیلن قبل از عملیات جوشکاری

آماده سازی لوله ها شامل بازرسی و تمیز کردن و برش لوله ها قبل از جوشکاری می باشد.

- بازرسی لوله ها:

هر شاخه یا حلقه قبل از آماده سازی باید بازرسی گردد. لوله هایی که دارای هر نوع عیب از قبیل کج بودن و دو پهن بودن دهانه، برآمدگی، شیار و فرورفتگی، خراش و حفره باشد بایستی کناره گذارده شوند تا توسط نماینده کارفرما و در صورت لزوم بازرس فنی کارفرما بررسی و دستور وازده شدن، تعمیر و یا برش آنها جهت از بین بردن نقص داده شود. قبل از جوشکاری لوله ها به یکدیگر بایستی اطمینان حاصل نمود که داخل لوله ها عاری از هرگونه خاک و اشیاء خارجی می باشد.

-تمیز کردن لبه لوله ها:

قبل از اتصال لوله ها بایستی سطوح داخلی و خارجی آنها با پارچه مناسب از خاک و سایر مواد خارجی تمیز شود.

- برش لوله ها:

برش لوله ها بایستی توسط وسایل مخصوص برش که مورد تأیید نماینده کارفرما یا بازرس می باشد انجام گیرد. مقطع بریده شده باید عمود بر محور طولی لوله باشد. برش فارسی بر جهت لوله و اتصالات مجاز نمی باشد.

- جهت و انحراف لوله:

- کمانی شدن لوله: کمانی شدن لوله برای تغییر جهت مجاز بوده و حداقل شعاع کمانی لوله (OD × 25) بوده ولی قرار گرفتن جوش در مسیر کمانی شدن لوله مجاز نمی باشد و باید به صورتی انجام شود که لوله دچار چین و چروک نگردیده و دو پهن نشود. هرگاه چنین نواقصی ایجاد گردد. لوله وازده خواهد شد و در صورتیکه خم با شعاعهای خیلی کوچک مورد نظر باشد می بایست از اتصال و یا خمهای پیش ساخته در کارخانه استفاده نمود.

- لوله های وازده شده:

لوله های وازده شده بایستی با علامت (وازده) که بر روی آنها با رنگ متمایز (نقره ای یا سربی) نوشته می شود مشخص گردند. این گونه لوله ها بایستی بلافاصله از محل کار خارج شده و در انبار مخصوص وازده نگهداری شود.

2) تعیین صلاحیت جوشکار

- کلیه جوشکاران باید در دوره های آموزشی مورد تأیید کارفرما شرکت نموده و دوره های مربوطه را مطابق دستورالعمل آموزش، ارزیابی و صدور گواهینامه جوشکاران لوله و اتصالات پلی اتیلن به روش الکتروفیوژن (IGS-C-DN-02(0)) را با موفقیت گذرانیده و گواهینامه دریافت نمایند.

- کلیه جوشکاران باید در آزمایش جوشکاری بر اساس روشهای تاییده شده کارفرما از طریق نماینده کارفرما مورد ارزیابی قرار گیرند.

تذکر: حداقل مدرک تحصیلی جوشکاران می بایستی دیپلم متوسطه (یا سیکل یا 5 سال سابقه در جوشکاری) باشد.

3) جوشکاری (عملیات جوشکاری) لوله و اتصالات پلی اتیلن

مطالب زیر شامل حداقل مشخصات فنی حاکم بر انواع جوشکاری لوله و اتصالات پلی اتیلن و دستگاهها و وسایل مورد استفاده آنها می باشد.

- بازرسان فنی کارفرما مجاز خواهند بود که در تمام اوقات از کارگاه بازدید نموده و به کلیه اطلاعات مربوط به جوشکاری، آزمایشات جوش و غیره دسترسی داشته باشند.

- انواع جوشکاری توسط دستگاههای مختلف و با استفاده از روشهای مندرج در بند چهارم این فصل انجام خواهد شد.

- دستگاههای جوشکاری، گیره های میزان کننده سر لوله ها، دستگاهها و ابزار برش و تراش و دیگر تجهیزات و نیز محلول تمیزکننده باید از نوع مورد تایید کارفرما بوده و در وضعیت خوب نگهداری شوند.

- در مورد نصب سه راهی انشعاب باید از جوشکاریهای نوع برق گذاری زینی استفاده نمود.

- نماینده کارفرما مشخص خواهد نمود که آیا اوضاع جوی جهت جوشکاری مناسب است یا خیر. در هر حال جوشکاری در دمای محیط کمتر از سه درجه سانتیگراد و همچنین در هوای برفی و بارانی بدون استفاده از چتر مخصوص مجاز نخواهد بود.

- در زمان جوشکاری و بعد از آن تا سرد شدن کامل جوش، محل جوش و لوله ها و اتصالات به هم جوش شده بایستی در گیره باقی مانده و نبایستی تحت هیچگونه تنشی قرار گیرد.

- در خاتمه هر روز کاری یا هر قسمت از کار و همچنین در تقاطعهای مختلف، دهانه ابتدا و انتهای کلیه لوله های جوشکاری شده باید توسط درپوش مناسبی بسته شوند تا از ورود خاک و زباله و حیوانات کوچک و آب و دیگر اجسام خارجی جلوگیری گردد. این درپوشها تا زمان شروع مجدد کار نبایستی برداشته شوند.

- جوشکاری اتصال نهایی  و اتصالات در داخل کانال  باید به دقت کامل مطابق روشی که پیمانکار برای این مورد پیشنهاد نموده و به تایید نماینده کارفرما رسیده باشد انجام گردد. در این حالات لوله ها باید به دقت میزان شوند بطوری که تنشهای بجا مانده یا تنش های واکنشی حاصل از جوشکاری به حداقل برسد. برای جفت کردن لوله ها هنگام جوشکاری ممکن است تغییر در شیب کانال با خم کردن الزامی باشد.و تزریق گاز حداقل یک ساعت پس از پایان جوشکاری باید انجام پذیرد.

- فاصله دو جوش متوالی در روی خطوط لوله پلی اتیلن محدودیت ندارد و بایستی انجام عملیات جوشکاری با قرار گرفتن لوله در درون گیره انجام شود.

- جوشکاری لوله ها در محل خم مجاز نمی باشد.

- هر جوشکار باید شماره ای (کد شناسایی) را که توسط نماینده کارفرما در زمان ارزیابی و آزمایش برای او تعیین شده با قلم مخصوص مجاور قسمتی از جوش که بوسیله خود او اتجام شده در ربع بالای لوله یادداشت کند. برای علامت گذاری جوشها بایستی قلم مخصوص توسط پیمانکار در اختیار جوشکاران قرار داده شود اگر جوشکار به هر دلیل کار را ترک کند شماره وی (کد شناسایی) نبایستی توسط جوشکار دیگری مورد استفاده قرار گیرد.

چنانچه جوشکار به هر دلیل بیشتر از مدت سه ماه جوشکاری ننموده و مایل به بازگشت به سر کار خود باشد لازم است مجدداً در آزمایش شرکت نماید و در صورت قبولی شماره (کد شناسایی) جدیدی به وی داده خواهد شد.

4) اتصال لوله های پلی اتیلن

روشهای معمول در جوشکاری لوله ها و اتصالات پلی اتیلن جهت شبکه گذاری عبارتند از:

الف) جوشکاری الکتروفیوژن

ب) روشهای جوشکاری جهت نصب سه راهی انشعاب گیری عبارتست از: جوشکاری برق گذاری زینی.

- جوشکاری به روش الکتروفیوژن:

در این جوشکاری از اتصالات نوع الکتریکی استفاده می شود. نظر به اینکه در این روش وسایل جوشکاری نقش مهمی در امر کیفیت جوش ایفا می نماید لذا دستگاههای جوشکاری باید مطابق استاندارد شرکت ملی گاز ایران و مورد تایید نماینده کارفرما باشد.

جهت دستیابی به یک اتصال (جوش) خوب می بایست:

الف) سطوح جوشکاری کاملاً تمیز باشند.

ب) وسایل و ابزار مورد استفاده برای عملیات جوشکاری بایستی آزمایش شده و آماده کار باشد.

ج) روش و مراحل انجام جوشکاری شبکه و انشعابات پلی اتیلن به روش الکتروفیوژن به ترتیب ذیل اجرا گردد:

1- کنترل ماشین جوش (از جهت آماده به کار بودن و کالیبراسیون سالیانه)، تجهیزات و ابزار و لوله و اتصالات از نظر تطابق با مشخصات فنی و آماده بودن

2- کنترل عمود بودن سر لوله و اصلاح در صورت لزوم

3- حذف کامل لایه اکسید از سطوح جوشکاری (لوله و اتصالات فاقد سیم) بوسیله تراشنده استاندارد. میزان تراش سطح لوله از 2/0 تا 3/0 میلی متر متناسب با شرایط نگهداری (از نظر مدت و شدت تابش نور خورشید)، ضخامت لوله و .... می باشد.

نکته1: تراشیدن ناقص و یا بکار بردن هرگونه تراشنده غیراستاندارد از قبیل تیغ موکت بری، شیشه، سمباده کاغذی، برس برقی، سوهان، کاردک و ... ممنوع است.

نکته2: کاربرد تراشنده چرخشی موکدا نسبت به تراشنده دستی حتی در جوشکاری سه راهی انشعاب برتری دارد.

4- پاک کردن هرگونه چربی و آلودگی از سطوح جوشکاری (سطح خارجی لوله و سطح داخلی اتصال و سطح خارجی اتصال فاقد سیم) بوسیله پارچه نخی سفید رنگ بدون پرز و آغشته به مایع تمیز کننده مجاز.

تذکر: محلولهای تمیزکننده مجاز عبارتند از: الکل اتیلیک سفید، استن، ایزوپروپانل با خلوص بالای 97 درصد. لازم است جهت حصول اطمینان از خلوص حلال در طی عملیات اجرای پروژه ترجیحاً از ظروف در بسته و غیرقابل نفوذ (همچون اسپری) استفاده گردد.

5- علامت گذاری میزان فرو رفتن اجزاء جوش (لوله  و اتصالات) با ماژیک مناسب.

6- قراردادن اجزاء جوش دریکدیگر و در گیره.

7- کنترل عدم جابجایی اجزاء جوش (علائم میزان فرورفتگی بند (5) نبایستی جابجا شده باشد).

8- انجام عملیات جوشکاری بر اساس دستورالعمل سازنده دستگاه و اتصال الکتروفیوژن.

9- مشاهده بالا زدن نشانگر جوش.

10- زمان سرد شدن  جوش به شرح ذیل رعایت گردد:

- رعایت زمان سرد شدن اول بر اساس زمان درج شده روی اتصال که در این مدت به هیچ وجه نبایستی گیره ها باز شود.

- رعایت زمان سرد دوم به میزان بیست دقیقه بعد از زمان بند (10-1) خواهد بود که بعد از انقضای این مدت می توان لوله را جابجا و دفن نمود.

- رعایت زمان سرد شدن سوم به میزان دو ساعت در صورتیکه قرار باشد محل جوش تحت آزمون مقاومت و نشتی با فشار 100 پوند بر اینچ مربع قرار گیرد. ضمناً زمان سرد شدن مذکور در شرایط تعمیرات به مدت یک ساعت تقلیل خواهد یافت.